„Mały ZUS” ulga w składkach dla przedsiębiorców

Prowadzisz małą firmę, uzyskujesz niskie przychody i chciałbyś płacić niższe składki na ubezpieczenia społeczne? Od 1 stycznia 2019 roku przedsiębiorcy, którzy działają na niewielką skalę, mogą skorzystać z kolejnej ulgi w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, czyli „małego ZUS”.

Uwaga! Jeśli spełniasz warunki „małego ZUS” i chcesz skorzystać z tej ulgi od 2019 roku, w okresie od 1 do 8 stycznia 2019 roku powinieneś wyrejestrować się z dotychczasowego ubezpieczenia. Jako datę wyrejestrowania wskazujesz 1 stycznia 2019 r.

Z tą samą datą, czyli 1 stycznia 2019 r., zgłaszasz się do „małego ZUS” z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90 xx (jeśli nie masz ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy) lub 05 92 xx (jeśli masz ustalone prawo do renty).

Zmianę tę możesz przeprowadzić online poprzez www.ceidg.gov.pl, wypełniając formularz ZUS ZUA lub ZUS ZZA.

Więcej o zgłaszaniu do „małego ZUS”

Na czym polega „mały ZUS”

Jeśli Twoje przychody za ubiegły rok z działalności gospodarczej, którą prowadziłeś przez cały ten rok, nie przekroczą trzydziestokrotności minimalnego wynagrodzenia (63 tys. zł za rok 2018), będziesz mógł płacić obniżone, proporcjonalne do przychodu składki na ubezpieczenia społeczne.

Ważne!

  • „Mały ZUS” dotyczy tylko składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe). Nie obejmuje składki zdrowotnej, którą trzeba płacić w pełnej wysokości.

Uwaga! Termin „mały ZUS” był w niektórych przypadkach używany w odniesieniu do dotychczasowej ulgi dla nowych firm preferencyjnych składek, które można płacić przez 24 miesiące po rozpoczęciu działalności. Artykuł opisuje nowy rodzaj ulgi, która obowiązywać będzie od 1 stycznia 2019 roku

Limit przychodów

Jeśli w poprzednim roku nie prowadziłeś działalności przez cały rok (np. zawiesiłeś działalność, albo zamknąłeś ją i ponownie rozpocząłeś), przy obliczaniu progu przychodu musisz zastosować proporcję.

Podziel trzydziestokrotność minimalnego wynagrodzenia w poprzednim roku przez liczbę dni kalendarzowych w poprzednim roku i pomnóż przez liczbę dni, w których prowadziłeś działalność. Wynik równy lub wyższy 0,5 grosza zaokrąglij w górę, niższy niż 0,5 grosza – w dół. Jeśli np. prowadziłeś działalność tylko przez 250 dni, to za 2018 rok (płaca minimalna 2100 zł) próg wyniesie 43 150,68 zł (63000 zł / 365 dni x 250 dni).

Twój przychód z działalności gospodarczej porównaj do ustalonego limitu. Jeśli osiągnięty przez Ciebie przychód nie przekracza tego limitu, to możesz korzystać z „małego ZUS”.

Kiedy można skorzystać z „małego ZUS”

Z małego ZUS możesz skorzystać jeśli:

  • jesteś przedsiębiorcą zarejestrowanym w CEIDG (jesteś wspólnikiem spółki cywilnej)
  • przychody, które osiągnąłeś z działalności gospodarczej za ubiegły rok kalendarzowy, nie przekroczą progu uprawniającego do korzystania z ulgi
  • nie spełniasz warunków do płacenia preferencyjnych składek na ubezpieczenia społeczne (od podstawy wynoszącej 30 % minimalnego wynagrodzenia)
  • rozliczając się na karcie podatkowej nie korzystałeś ze zwolnienia z VAT
  • prowadziłeś działalność gospodarczą przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym
  • nie wykorzystałeś 36-miesięcznego limitu (w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej) korzystania z „małego ZUS”
  • nie podlegałeś ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu także z tytułu innej pozarolniczej działalności (np. jako wspólnik spółki jawnej)
  • nie wykonujesz dla byłego bądź obecnego pracodawcy tego, co robiłeś dla niego jako pracownik w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym

Z „małego ZUS” nie możesz skorzystać, jeśli w poprzednim roku prowadziłeś także inną pozarolniczą działalność jako:

  • twórca, artysta
  • osoba wykonująca wolny zawód
  • wspólnik spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej albo jednoosobowej spółki z o.o.
  • osoba prowadząca publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół.

Kiedy „mały ZUS” dla przedsiębiorcy, który rozpoczyna działalność po raz pierwszy

Jeśli rozpocząłeś działalność, nie możesz od razu skorzystać z „małego ZUS” ponieważ warunkiem płacenia niższych składek jest prowadzenie działalności gospodarczej przynajmniej przez 60 dni w poprzednim roku. Po rozpoczęciu działalności możesz jednak skorzystać z innych ulg – ulgi na start, preferencyjnych składek ZUS. Korzystanie z nich wiąże się z mniejszą liczbą formalności i jest opłacalne dla nowych firm.

Przykład

Jan Kowalski rozpocznie pierwszą w życiu działalność gospodarczą 1 stycznia 2019 roku. Wcześniej nigdzie nie pracował. Przez 6 miesięcy może korzystać z ulgi na start i opłacać tylko składkę na ubezpieczenie zdrowotne (nie podlega w tym czasie ubezpieczeniom społecznym). Po 6 miesiącach, przez 24 miesiące może płacić niższe, preferencyjne składki ZUS. Po tym okresie, jeśli spełni warunki, może skorzystać z małego ZUS”.

Jak obliczyć składki na „mały ZUS”

Zobacz krok po kroku, jak wyliczyć składkę

Krok 1. Ustal przeciętny miesięczny przychód za ubiegły rok

Zanim ustalisz wysokość składek, musisz obliczyć przeciętny, miesięczny przychód z działalności gospodarczej za ubiegły rok.

Obliczasz go następująco: podziel roczny przychód z działalności gospodarczej w poprzednim roku (możesz go wziąć np. z deklaracji podatkowej) przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia działalności w poprzednim roku a następnie pomnóż przez 30.

Wzór:

(przychód z działalności gospodarczej za ubiegły rok/liczba dni kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej w ub. roku ) x 30

Wynik zaokrąglij do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa.

Krok 2. Oblicz najniższą podstawę do wyliczenia składek

Podstawę wymiaru składek obliczasz następująco: pomnóż przeciętny miesięczny przychód (wynik kroku 1) przez specjalny współczynnik (będzie on ogłaszany każdego roku w „Monitorze Polskim”).  Uwaga! Współczynnik na 2019 rok wynosi 0,5083. Zobacz komunikat ZUS.

Wzór na obliczanie najniższej podstawy wymiaru:

przeciętny miesięczny przychód x współczynnik z Monitora Polskiego

Wynik zaokrąglij do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa.

Ważne! Na stronach urzędowych będą kalkulatory, dzięki którym szybko obliczysz podstawę wymiaru składek.

Przykład

Bartłomiej Kowalski spełnia warunki do skorzystania z „małego ZUS”. Jego przeciętny miesięczny przychód z działalności gospodarczej w 2018 r. wyniósł 3572,58 zł. Zatem jego najniższa podstawa wymiaru składek w 2019 r. wynosi 1815,94 zł.  (3572,58 x 0,5083 = 1815,94)

Krok 3. Minimalna i maksymalna wysokość najniższej podstawy wymiaru składek przy „małym ZUS”

Jeśli wyliczyłeś najniższą podstawę wymiaru składek, musisz sprawdzić, czy mieści się ona w minimalnych i maksymalnych progach. Podstawa nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (czyli tyle, ile wynosi podstawa dla obecnych przedsiębiorców na „pełnym ZUS”) i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku (czyli tyle, ile wynosi najniższa podstawa dla preferencyjnych składek na ubezpieczenia społeczne).

Czyli, nawet gdy wyliczona w kroku 2 podstawa będzie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia, to Twoja najniższa podstawa wymiaru składek będzie równa 30% minimalnego wynagrodzenia.

Ważne!  Najniższą podstawę wymiaru składek ustalasz raz w roku kalendarzowym – w styczniu lub w pierwszym miesiącu, gdy rozpoczynasz lub wznawiasz prowadzenie  działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym.

Krok 4. Wskaż podstawę do wyliczania składek

W poszczególnych miesiącach możesz zadeklarować jako podstawę wymiaru składek kwotę wyższą, niż najniższa podstawa wymiaru składek.

Krok 5. Oblicz składki

Jeśli ustaliłeś podstawę, możesz obliczyć składki na „mały ZUS”.

Jeśli podstawa wyniesie np. 1000 zł to:

  • składka emerytalna (19,52% podstawy) wyniesie 195,20 zł
  • składka rentowa (8,00% podstawy) wyniesie 80 zł
  • składka  chorobowa dobrowolna (2,45% podstawy) wyniesie 24,50 zł
  • składka wypadkowa (1,67% podstawy) wyniesie 16,70 zł

Dodatkowo musisz opłacić składkę zdrowotną obliczoną od podstawy wymiaru obowiązującej dla wszystkich przedsiębiorców.

Dobrowolność i konsekwencje „małego ZUS”

Tak jak inne ulgi w opłacaniu składek, „mały ZUS” jest dobrowolny. Jeśli chcesz opłacać wyższe składki (i mieć wyższe świadczenia), możesz to zrobić deklarując wyższą podstawę wymiaru niż najniższa podstawa obliczona na podstawie przychodu. Możesz również nie korzystać z „małego ZUS” lub zrezygnować z niego w trakcie roku. Za miesiąc, w którym zrezygnujesz z ulgi oraz pozostałe miesiące do końca roku, płacisz składki na ubezpieczenia społeczne według standardowych zasad (tzw. pełny ZUS).

Twoja decyzja o skorzystaniu z „małego ZUS” będzie miała wpływ na wysokość świadczeń, które ci przysługują :

  • z ubezpieczenia chorobowego (m. in. zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku opiekuńczego)
  • z ubezpieczenia wypadkowego (m. in. zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego)

Świadczenia te są obliczane od podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe lub wypadkowe

Jak się zgłosić do „małego ZUS”

Jeśli chcesz skorzystajać z „małego ZUS”, powinieneś wyrejestrować się z dotychczasowego ubezpieczenia (formularz ZUS ZWUA) i zarejestrować z nowym kodem dla „małego ZUS”.

Ważne! Jeśli spełniasz warunki „małego ZUS” i chcesz skorzystać z tej ulgi od 2019 roku, w okresie od 1 do 8 stycznia 2019 roku powinieneś wyrejestrować się z dotychczasowego ubezpieczenia. Jako datę wyrejestrowania wskazujesz 1 stycznia 2019 r. Z tą samą datą, czyli 1 stycznia 2019 r., zgłaszasz się do „małego ZUS” z odpowiednim kodem tytułu ubezpieczenia.

Zgłoszenia dokonujesz na formularzu ZUS ZUA lub ZUS ZZA (jeśli podlegasz wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu). Zmianę tę możesz przeprowadzić online poprzez www.ceidg.gov.pl.

Kody dla „małego ZUS” to:

  • 05 90 (jeśli nie masz ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy)
  • 05 92 (jeśli masz ustalone prawo do renty)

Dokumenty zgłoszeniowe przekazujesz do ZUS w terminie 7 dni liczonymi od:

  • 1 stycznia (czyli do 8 stycznia 2019 r.) – jeśli kontynuujesz prowadzenie działalności prowadzonej w 2018 r. albo też jeśli z końcem grudnia zakończyłeś okres ulgi „preferencyjne składki” (wyrejestruj się z ubezpieczeń z kodem 05 70 albo 05 72 i zgłoś z kodem 05 90 albo 05 92),
  • pierwszego dnia prowadzenia działalności gospodarczej lub wznowienia działalności gospodarczej,
  • pierwszego dnia, w którym będziesz spełniał warunki do korzystania z „małego ZUS” (np. skończyłeś okres „preferencyjne składki” w trakcie roku).

Zobacz też:

Rezygnacja z „małego ZUS”

Z „małego ZUS” możesz zrezygnować  w każdym czasie, a więc także od dnia nabycia do niego prawa.

Przykład

Urszula Nowak (nie ma przyznanej renty) korzystała z „małego ZUS” od 1 stycznia 2019 r. Od 1 lipca postanowiła zrezygnować z tego uprawnienia. Powinna wyrejestrować się z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z kodem tytułu ubezpieczenia właściwym dla „małego ZUS” od 1 lipca 2019 r. i zgłosić się od tej samej daty do ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się 05 10.

Zrezygnujesz z uprawnienia do „małego ZUS” (czyli pozbawisz się możliwości płacenia niższych składek), jeśli nie zgłosisz się do ubezpieczeń społecznych lub do ubezpieczenia zdrowotnego z właściwym kodem tytułu ubezpieczenia, w terminie 7 dni liczonymi od:

  • 1 stycznia danego roku,
  • pierwszego dnia prowadzenia działalności gospodarczej lub wznowienia działalności gospodarczej,
  • pierwszego dnia, w którym będziesz spełniał warunki do korzystania z małego ZUS.

Przykład

Barbara Nowak zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej na okres od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r. Spełnia warunki do skorzystania z „małego ZUS”. Jeśli  chce z tego uprawnienia korzystać musi do 8 września 2019 r. zgłosić się do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego wskazując 1 września 2019 r. jako datę powstania obowiązku ubezpieczeń z kodem właściwym dla „małego ZUS”.

Przykład

Piotr Kowalski zakończył działalność gospodarczą 31 marca 2018 r. Spełnia warunki do skorzystania z „małego ZUS”. Działalność gospodarczą ponownie rozpocznie 1 lutego 2019 r. Jeśli nie chce zrezygnować z uprawnienia do „małego ZUS” musi do 8 lutego 2019 r. zgłosić się do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego wskazując 1 lutego 2019 r. jako datę powstania obowiązku ubezpieczeń, z kodem tytułu ubezpieczenia właściwym dla tego uprawnienia.

Kontynuacja korzystania z ulgi

Jeśli będziesz chciał skorzystać z ulgi w kolejnych latach, przekaż do ZUS informację o przychodzie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za ubiegły rok kalendarzowy oraz o najniższej podstawie wymiaru składek. Informacje te podaj w imiennym raporcie miesięcznym albo deklaracji rozliczeniowej (jeśli płacisz składki wyłącznie za siebie), składanej

  • za styczeń danego roku
  • albo za miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia działalności w ciągu roku.

Przykład

Jacek Nowak przez cały 2019 r. korzystał z „małego ZUS”.  W 2020 r. nadal spełnia warunki  do tego uprawnienia i nie chce z niego zrezygnować.  Musi zatem za styczeń 2020 r. przekazać dokumenty rozliczeniowe z kodem tytułu ubezpieczenia właściwym dla „małego ZUS”. Nie ma obowiązku złożenia od 1 stycznia 2020 r. zgłoszenia z kodem właściwym dla „małego ZUS”.

Informacje dla ZUS

Oprócz obowiązków związanych z podleganiem ubezpieczeniom, które dotyczą także innych płatników składek, jak przekazywanie dokumentów ubezpieczeniowych i opłacanie składek, będziesz miał także inne obowiązki.

Należą do nich:

  • obowiązek przekazania w deklaracji rozliczeniowej bądź w imiennym raporcie miesięcznym informacji o rocznym przychodzie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz o najniższej podstawie wymiaru składek,
  • obowiązek przedstawienia na nasze żądanie dokumentów potwierdzających  wysokość rocznego przychodu z tytułu wykonywania działalności gospodarczej za poprzedni rok kalendarzowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia wezwania. Jeśli tego nie zrobisz, ZUS ustali za wszystkie miesiące danego roku podstawę wymiaru składek w wysokości 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Składanie deklaracji

Jeśli korzystasz z „małego ZUS” nie będziesz musiał składać co miesiąc deklaracji rozliczeniowej (ZUS DRA). Wystarczy, że złożysz pierwszą (za pierwszy pełny miesiąc korzystania z ulgi) i do końca roku nie musisz składać kolejnych. ZUS utworzy je za ciebie. Jeśli zaczniesz korzystać z „małego ZUS” w trakcie miesiąca, złóż dwie deklaracje (jedną za niepełny i drugą za pełny miesiąc).

Składki na Fundusz Pracy

Składki na Fundusz Pracy opłacasz od kwot, które stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (bez stosowania ograniczenia do wysokości odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego) jeśli wynoszą one w przeliczeniu na okres miesiąca, co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.

A zatem, jeśli  korzystasz z „małego ZUS”  to składki na Fundusz Pracy będziesz opłacał jedynie wówczas, gdy twoja podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe będzie wynosiła co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.

Bez względu na wysokość twojej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, nie opłacasz składek na Fundusz Pracy jeżeli jesteś kobietą, która ukończyła 55 lat albo mężczyzną, który ukończył 60 lat.